धाराशिव | Only न्युज धाराशिव' वृत्तसेवा
महापुरुषांचा इतिहास म्हणजे केवळ भूतकाळातील घटनांची नोंद नव्हे; तो वर्तमानाला दिशा देणारा आणि भविष्याला आकार देणारा प्रेरणेचा अक्षय स्रोत असतो. समाजाच्या जडणघडणीत ज्यांनी आपल्या विचारांनी, कर्तृत्वाने, संघर्षाने आणि त्यागाने नवे पर्व निर्माण केले, अशा थोर व्यक्तिमत्त्वांचे जीवनचरित्र नव्या पिढीपर्यंत पोहोचणे ही काळाची गरज आहे. याच जाणिवेतून हाडाचे शिक्षक तथा लेखक भैरवनाथ कानडे यांनी लिहिलेले ‘ओळख थोरांची’ हे महत्त्वपूर्ण पुस्तक आकाराला आले आहे.
या पुस्तकावर मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळाचे सदस्य तथा उदगीर येथील छत्रपती शिवाजीराजे महाविद्यालयाचे प्राध्यापक डॉ. नरसिंग अप्पासाहेब कदम यांनी अत्यंत अभ्यासपूर्ण आणि मार्मिक समीक्षा केली आहे.
पुस्तकाचे वैशिष्ट्य आणि गरज
शाळेतील परिपाठ, दिनविशेष, जयंती-पुण्यतिथी, विविध राष्ट्रीय दिवस, वक्तृत्व स्पर्धा, व्याख्यानांची तयारी तसेच स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना अनेकदा थोर व्यक्तींच्या जीवनकार्याची नेमकी आणि संक्षिप्त माहिती आवश्यक असते. मोठमोठ्या चरित्रग्रंथांमधून कमी वेळेत आवश्यक माहिती शोधणे प्रत्येकाला शक्य होत नाही. अशावेळी एका ठिकाणी नेमकी, निवडक आणि प्रेरणादायी माहिती उपलब्ध करून देणारे ‘ओळख थोरांची’ हे पुस्तक अत्यंत मार्गदर्शक ठरते.
महाराष्ट्र शासनाच्या शासन निर्णयानुसार साजऱ्या करण्यात येणाऱ्या महापुरुषांच्या जयंती, राष्ट्रीय दिन आणि महत्त्वपूर्ण दिवसांचा संदर्भ लक्षात घेऊन लेखकाने या पुस्तकाची मांडणी केली आहे. त्यामुळे हे पुस्तक केवळ वाचनासाठी मर्यादित राहत नाही, तर शालेय उपक्रमांसाठी एक उपयुक्त संदर्भग्रंथ म्हणून समोर येते.
४१ थोर विभूतींच्या जीवनकार्याचा व्यापक पट
या पुस्तकात एकूण ४१ थोर विभूतींच्या जीवनकार्याची ओळख करून देण्यात आली आहे. प्रत्येक व्यक्तिमत्त्वाचे जीवनकार्य व्यापक असले तरी त्यातील प्रेरणादायी सूत्र नेमकेपणाने टिपण्याचा लेखकाने प्रयत्न केला आहे.
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले: स्त्रीशिक्षणाची पहाट आणि वंचितांच्या शिक्षणासाठीचा संघर्ष.
राजमाता जिजाऊ: संस्कार, दूरदृष्टी आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांसारखा प्रजाहितदक्ष राजा घडविण्यामागील प्रेरणा.
स्वामी विवेकानंद: ज्ञानसाधना, आत्मविश्वास, राष्ट्रप्रेम आणि विश्वबंधुत्वाचा विचार.
नेताजी सुभाषचंद्र बोस: 'तुम मुझे खून do, मैं तुम्हें आजादी दूंगा' या आवाहनाने पेटवलेली स्वातंत्र्याची ज्वाला.
याशिवाय छत्रपती शिवाजी महाराज, महात्मा जोतिराव फुले, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, संत गाडगे महाराज, संत तुकडोजी महाराज, संत सेवालाल महाराज, संत रविदास महाराज, महात्मा बसवेश्वर, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर, महाराणा प्रताप, राजर्षी शाहू महाराज, लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक, साहित्यरत्न अण्णा भाऊ साठे, क्रांतिसिंह नाना पाटील, क्रांतिवीर उमाजी नाईक, प्रबोधनकार ठाकरे, महात्मा गांधी, लालबहादूर शास्त्री, सरदार वल्लभभाई पटेल, पंडित जवाहरलाल नेहरू, लोकनायक बिरसा मुंडा, डॉ. पंजाबराव देशमुख, डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्यासह अनेक थोर व्यक्तिमत्त्वांच्या कार्याचा परिचय पुस्तकात करून देण्यात आला आहे.
मूल्यशिक्षणाचा विस्तार आणि राष्ट्रीय महत्त्वाची रूपरेषा
या सर्व व्यक्तिमत्त्वांच्या कार्यक्षेत्रांत भिन्नता असली तरी त्यांच्या जीवनाला जोडणारे समान सूत्र म्हणजे समाज आणि राष्ट्रासाठीचे समर्पण. कोणी सामाजिक विषमतेविरुद्ध लढले, कोणी शिक्षणाची दारे वंचितांसाठी खुली केली, तर कोणी अंधश्रद्धा आणि अनिष्ट रूढींवर प्रहार केला.
पुस्तकाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे व्यक्तिचरित्रांबरोबरच संविधान दिवस, सद्भावना दिवस आणि शहीद दिन यांसारख्या राष्ट्रीय महत्त्वाच्या दिवसांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे पुस्तकाचा आशय चरित्रात्मकतेकडून थेट मूल्यशिक्षणाकडे विस्तारतो.
आकर्षक मांडणी आणि मनोगत
प्रस्तावना व पाठराखण: भारतीय प्रशासन सेवेतील कर्तव्यदक्ष अधिकारी डॉ. विजयकुमार फड यांनी या पुस्तकाला प्रस्तावना दिली आहे.
मुखपृष्ठ: भारताचा नकाशा आणि त्यामध्ये थोर व्यक्तिमत्त्वांची मांडणी करणारे कन्हैय्या ठाकूर यांचे मुखपृष्ठ पुस्तकाच्या आशयाचे प्रभावी प्रतिनिधित्व करते.
"महापुरुषांना हार घालण्याबरोबरच त्यांचे विचार मनात रुजविणे, त्यांच्या संघर्षातून प्रेरणा घेणे आणि त्यांच्या मूल्यांचा वारसा पुढील पिढीकडे सोपविणे अधिक महत्त्वाचे आहे. ‘ओळख थोरांची’ हे पुस्तक प्रत्येक शाळेच्या ग्रंथालयात तसेच सार्वजनिक ग्रंथालयात संदर्भग्रंथ म्हणून असावे."
— प्रा. डॉ. नरसिंग अप्पासाहेब कदम (समीक्षक)
हाडाचे शिक्षक असलेल्या भैरवनाथ कानडे यांच्या या प्रेरणादायी साहित्यकृतीचे सर्वत्र स्वागत होत असून, त्यांच्या पुढील साहित्यिक व सामाजिक लेखनप्रवासासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा दिल्या जात आहेत.
0 Comments