निसर्गाचा अद्भूत चमत्कार अन् भक्तीचा जागर; सावरगावच्या ऐतिहासिक नागनाथ महाराज यात्रेला प्रारंभ; पाच दिवस चालणाऱ्या सोहळ्याचे विधिवत पूजन; १७ ऑगस्टला नागपंचमीला होणार मुख्य सोहळा; वैरी प्राण्यांचा एकोप्याचा अनोखा संगम ठरतोय भाविकांच्या आकर्षणाचा केंद्रबिंदू

‘श्री नागनाथ महाराज’ प्रसन्न! — सावरगाव येथील श्रीक्षेत्र नागनाथ महाराज (नागोबा) मंदिरात आषाढ अमावस्येनिमित्त करण्यात आलेली मनमोहक व नयनरम्य पूजा. 

'Only न्युज धाराशिव' वृत्तसेवा 

काटी | उमाजी गायकवाड 

तुळजापूर तालुक्यातील सावरगाव येथील हजारो वर्षांची उज्वल आणि देदीप्यमान धार्मिक परंपरा लाभलेल्या जागृत श्रीक्षेत्र नागनाथ महाराज (नागोबा) देवस्थानच्या वार्षिक यात्रा महोत्सवाला आज, बुधवारी (आषाढ अमावस्या) अत्यंत भक्तिमय आणि उत्साही वातावरणात प्रारंभ झाला. ‘श्री नागनाथ महाराजांच्या’ जयघोषाने आणि विठ्ठल-नागनाथांच्या भक्तीरसात संपूर्ण सावरगाव नगरी न्हाऊन निघाली आहे. आगामी पाच दिवस या देवस्थान परिसरात विविध धार्मिक, आध्यात्मिक कार्यक्रमांची रेलचेल असणार असून, १७ ऑगस्ट रोजी नागपंचमीच्या दिवशी यात्रेचा मुख्य सोहळा पार पडणार आहे.

पहाटेपासून धार्मिक विधी अन् कंकण बंधन

यात्रेच्या पहिल्या दिवशी आज पहाटेपासूनच मंदिरात धार्मिक विधींना सुरुवात झाली. सकाळी ७ वाजता खर्गे महाराज सद्गुरू स्वामी यांना मानकरी हरिदास डोके यांच्या निवासस्थानी पारंपरिक पद्धतीने स्नान घालून पाद्यपूजा करण्यात आली. त्यानंतर मानकरी पूजेचे पवित्र पात्र घेऊन मंदिरात दाखल झाले. वैदिक मंत्रोच्चारांच्या जयघोषात श्री नागनाथ महाराजांच्या मुख्य मूर्तीला पंचामृत, दुग्ध, तैल व जलाभिषेक करण्यात आला.

भक्ती अन् सेवेचा संगम: — सावरगावच्या नागनाथ महाराज यात्रेच्या पहिल्या दिवशी भाविकांना महाप्रसादाचे वाटप करताना मानकरी व अन्नदान सेवा समितीचे कार्यकर्ते. 

सकाळी ९:३० वाजता सर्व धार्मिक विधी संपन्न झाल्यानंतर यात्रेचा अधिकृत शुभारंभ झाला. नागोबा मूर्तीसमोर खर्गे महाराज सद्गुरू स्वामी यांना कंकण बांधण्यात आले असून, त्यांच्या पाच दिवसांच्या कडक उपवासाला व मौन व्रताला प्रारंभ झाला आहे. यात्रा काळात दररोज मंदिरात वसंतपूजा आणि विविध नैवेद्य सोहळे अखंडपणे पार पडणार आहेत.

निसर्गाचा अनोखा चमत्कार: शत्रूंचा एकोपा

या यात्रेचे सर्वात मोठे आणि विस्मयकारक वैशिष्ट्य म्हणजे निसर्गाचा अनुभवता येणारा अद्भूत चमत्कार! मंदिरातील मुख्य पूजा विधी पूर्ण झाल्यानंतर, निसर्गतः एकमेकांचे कट्टर शत्रू मानले जाणारे साप, पाल आणि विंचू हे तिन्ही प्राणी मंदिरासमोरील दगडी शिळेखाली एकत्र येतात. यात्रेच्या पाचही दिवसांत ते एकमेकांना कोणतीही इजा न करता शांततेने एकत्र वास्तव्य करतात. हा अभूतपूर्व संगम पाहण्यासाठी धाराशिवसह लातूर, सोलापूर आणि राज्यभरातून लाखो भाविक सावरगावात दाखल होत आहेत. प्राण्यांच्या सुरक्षेसाठी पुजारी मधुकर ठाकर विशेष काळजी घेत असून मंदिराच्या आवारात तात्पुरते शेड उभारण्यात आले आहे.

हजारों भाविकांसाठी अखंड महाप्रसाद

यात्रेच्या पहिल्याच दिवशी दर्शनासाठी आलेल्या हजारो भाविकांसाठी सकाळी ९:३० ते सायंकाळी ६ या वेळेत अखंड महाप्रसादाचे (अन्नदान) आयोजन करण्यात आले होते. अन्नदाते राजकुमार माने, शंकरराव अक्कलकोट, रोहित तोडकरी, हरिभाऊ फंड, अरुण फंड, पोपट माळी, कमलमावशी गवळी, रघुनाथ ढोकळे, अंकुश फंड, सुनील फडके, रामचंद्र काशीद व यशवंत कुलकर्णी यांच्या विशेष सहकार्यातून हा महाप्रसाद पार पडला. चंद्रकांत गाभणे, बाळकृष्ण गवळी, दत्ता बापू कुंभार, बालाजी फंड, दादाराव लगदिवे, उमेश शिंदे, तात्यासाहेब तोडकरी यांच्यासह अन्नदान सेवा समिती व ग्रामस्थ नियोजनासाठी परिश्रम घेत आहेत.

यात्रा नगरी सजली: — सावरगाव येथील नागनाथ महाराज यात्रेनिमित्त मंदिर परिसरात थाटलेली पाळणे, खेळणी आणि व्यापाऱ्यांची दुकाने; दर्शनासाठी भाविकांची लागलेली गर्दी. 

प्रमुख मान्यवरांच्या प्रतिक्रिया 

"सावरगावची नागनाथ महाराज यात्रा ही केवळ धार्मिक उत्सव नसून आपल्या संस्कृतीचे आणि सामाजिक एकोप्याचे प्रतीक आहे. सर्प, विंचू आणि पाल यांसारखे प्राणी एकत्र येणे हा निसर्गाचा चमत्कार भाविकांमध्ये श्रद्धेची नवी ऊर्जा निर्माण करतो. स्थानिक प्रशासनाच्या वतीने यात्रेकरूंना सर्व सोयीसुविधा पुरवण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत."

— संतोष दादा बोबडे, सावरगाव (सभापती, कृषी उत्पन्न बाजार समिती, तुळजापूर)

"शेकडो वर्षांची परंपरा लाभलेल्या या ऐतिहासिक यात्रेला परिसरातील सर्व धर्मीय बांधव मोठ्या श्रद्धेने एकत्र येतात. नागपंचमीच्या दिवशी सावरगावात होणारी प्रचंड गर्दी लक्षात घेता, भाविकांना सुरळीत दर्शन घेता यावे यासाठी देवस्थान ट्रस्ट आणि लोकप्रतिनिधींच्या वतीने योग्य नियोजन करण्यात आले आहे."

— राजकुमार पाटील (माजी जिल्हा परिषद सदस्य, सावरगाव)

सावरगाव येथील नागनाथ महाराज यात्रेनिमित्त मंदिर परिसरात उभारण्यात आलेली खेळणी

"ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून सावरगाव यात्रेसाठी येणाऱ्या भाविकांसाठी स्वच्छता, पिण्याचे पाणी, प्रकाश व्यवस्था आणि पार्किंगची चोख व्यवस्था करण्यात आली आहे. गावकरी आणि अन्नदान सेवा समितीच्या अहोरात्र परिश्रमांमुळे दरवर्षीप्रमाणे यंदाही हा सोहळा अत्यंत शिस्तबद्ध व भक्तिभावाने पार पडत आहे."

— रामेश्वर तोडकरी (माजी सरपंच, सावरगाव)

"हजारो वर्षांची परंपरा असलेल्या या यात्रेत आजवर कुठलाही अनुचित प्रकार किंवा अपघात घडलेला नाही. निसर्गाचे चक्र आणि नागनाथ महाराजांची कृपा यामुळे सर्व भाविक श्रद्धेने दर्शन घेतात व नागदेवता सर्वांचे रक्षण करते."

— राजकुमार माने (प्रमुख अन्नदाते / ग्रामस्थ, सावरगाव)